آموزش رایگان مدلسازی فرایند با BPMN

بعد از مرور این مقاله شما آشنایت لازم را با اِلمان‌ها یا علائم BPMN یا همان BPMN2.0 پیدا خواهید کرد.

بعد از مرور متوجه خواهید شد که این استاندارد دارای چه نوع نشانه گذاری‌هایی می‌باشد.

همچنین متوجه خواهید شد که کدام نمادها اصلی می‌باشند.

از طرفی متوجه خواهید شد هر کدام از این نمادهای اصلی از چه زیر نمادهای دیگری تشکیل شده‌اند.

 

آموزش رایگان مدلسازی فرایند با BPMN

 

در ابتدا به بررسی چیستی BPMN یا BPMN2.0؟

BPMN مخفف عبارت Business Process Model & Notation است که به معنی مجموعه‌ای از علائم و نشانه‌ها برای مدل سازی فرایند می‌باشد.

BPMN استانداردی برای مدل سازی، نمایش و یا به تصویر درآوردن فرایندهای کسب و کار می‌باشد.

درواقع برای این که فرایندهای مدل سازی شده برای تمامی افراد در سازمان ما
مانند تحلیل‌گر فرایند، کارکنان بخش IT، مدیران عملیاتی، مدیران اجرایی و یا حتی مدیران سطح بالا قابل درک باشد
باید در زمان مدل سازی از یک زبان مشترک استفاده کرد.

آن زبان مشترک در BPM یا مدیریت فرایندهای کسب و کار استاندارد BPMN می‌باشد.

در ادامه مقاله فقط می‌گوییم BPMN به دلیل این که BPMN و BPMN2.0 یکی هستند.

تنها تفاوت ورژن آن‌ها می‌باشد که آخرین ورژن BPMN2.0 است و همه بر اساس این ورژن فعالیت می‌کنند.

بنابراین زمانی که گفته می‌شود BPMN منظور همان آخرین ورژن می‌باشد.

 

همچنین می‌توانی مقاله BPMN یا استاندارد مدل سازی چیست؟ را در اینجا مطالعه کنید!

 

آموزش رایگان مدلسازی فرایند با BPMN

 

اجزای اصلی استاندارد BPMN

BPMN دارای 4 جزء اصلی می‌باشد که در ادامه به معرفی آن‌ها می‌پردازیم.

  1. اشیاء جریان (Flow Objects)
  2. اشیاء ارتباط دهنده (Connecting Objects)
  3. خطوط شناور یا مسیر جریان (Swim Lanes)
  4. مصنوعات (Artifacts)

این 4 مورد اصلی‌ترین اجزای استاندارد BPMN هستند.

ما براساس این اجزاء فرایندهای خود را در سازمان مدلسازی می‌کنیم.

 

انواع Flow Objects یا اشیاء جریان

 

نامنماد
Event (رخداد)آموزش رایگان مدلسازی فرایند با BPMN
  • پیشامدی که در یک طرف از فرآیند روی می‌دهد و بر جریان فرآیند تأثیر گذار می‌باشد.
  • معمولاً دارای یک علت یا عامل (Cause or trigger) یا یک اثر یا نتیجه (impact or result) می‌باشند
  • بر حسب زمان تأثیر بر فرآیند دارای سه گروه Start، Intermediate، End می‌باشد.

 

نامنماد
Activity (فعالیت)آموزش رایگان مدلسازی فرایند با BPMN
  • به کارهایی که در فرایند انجام می‌شود گفته می‌شود.
  • دارای دو نوع Task و Sub-Process است که در حالت دوم از نماد + در مرکز پایین مستطیل استفاده می‌شود.

 

نامنماد
Gateway (درگاه)آموزش رایگان مدلسازی فرایند با BPMN
  • در جریان توالی (Sequence Flow) مورد استفاده قرار می‌گیرد.
  • تصمیم‌گیری (Decision) و سایر موارد در مسیرها را مشخص می‌کند.

 

انواع Connecting Objects یا اشیاء ارتباط دهنده

 

نامنماد
Sequence flow (جریان توالی)آموزش رایگان مدلسازی فرایند با BPMN
  • برای مشخص کردن ارتباط بین اِلمان‌ها در درون یک فرایند استفاده می‌شود.

 

نامنماد
Message flow (جریان پیغام)آموزش رایگان مدلسازی فرایند با BPMN
  • برای نشان دادن ارتباط بین شرکا در یک فرایند استفاده می‌شود
    در واقع برای ارتباط بین poolهای مختلف استفاده می‌شود.

 

 

نامنماد
Association (پیوند)آموزش رایگان مدلسازی فرایند با BPMN
  • برای پیوند دادن داده‌ها، متن و سایر مصنوعات به اشیاء جریان استفاده می‌شود.

 

همچنین می‌توانی مقاله مدیریت فرایندهای کسب و کار چیست؟  را در اینجا مطالعه کنید!

 

انواع Swim lane یا مسیر جریان

 

نامنماد
Poolآموزش رایگان مدلسازی فرایند با BPMN
  • جعبه‌هایی برای جدا کردن شرکا در فرایند استفاده می‌شود.
    به طور مثال مشتری و شرکت ما هر کدام یک pool جداگانه هستند (مثال می‌باشد یعنی می‌تواند اینگونه هم نباشد).

 

نامنماد
Lane (مسیر یا خط سیر)آموزش رایگان مدلسازی فرایند با BPMN
  • برای سازماندهی و طبقه‌بندی کردن فعالیت‌ها در فرایندها استفاده می‌شود که در درون یک pool قرار می‌گیرد.

 

انواع Artifact یا مصنوعات

 

نامنماد
Data Object (شئ داده‌ها)آموزش رایگان مدلسازی فرایند با BPMN
  • برای نمایش درخواست و یا تولیده داده‌ها یا همان اطلاعات فرم‌ها و فرم‌ها در فرایند استفاده می‌شود.

 

نامنماد
Group (گروه)آموزش رایگان مدلسازی فرایند با BPMN
  • تأثیر خاصی بر فرایندهای ما ندارد بیشتر به دلیل مستندسازی در آیند و یا تجزیه و تحلیل مورد استفاده قرار می‌گیرد.

 

نامنماد
Annotation (حاشیه نویسی)آموزش رایگان مدلسازی فرایند با BPMN
  • بیشتر به منظور توضیحات متنی برای سایر افراد در مدلسازی مورد استفاده قرار می‌گیرد.

 

نامنماد
Data Store (مخزن داده)آموزش رایگان مدلسازی فرایند با BPMN
  • مخزن داده‌ها که می‌تواند نشان از یک دیتابیس برای درج اطلاعات باشد.

 

آموزش رایگان مدلسازی فرایند با BPMN

 

حالا با هم به بررسی Event یا همان رخدادها می‌پردازیم

  • Start یا رویداد آغازین

در زمان شروع هر فرایند ما باید از یک  Start Event استفاده کنیم.

 

نوعنمادشرح
ساده Nonآموزش رایگان مدلسازی فرایند با BPMNزمانی که نحوه شروع فراینده مشخص نشده باشد یا برای شروع زیرفرایندها استفاده می‌شود.
پیام Messageآموزش رایگان مدلسازی فرایند با BPMNفرایند با دریافت یک نوع پیام آغاز می‌شود.
زمان Timerآموزش رایگان مدلسازی فرایند با BPMNبا شرط زمان شروع می‌شود مثل زمان ثبت نام برای کنکور
چندگانه Multipleآموزش رایگان مدلسازی فرایند با BPMNزمانی که با چندین راه مختلف ممکن است فرایند آغاز شود مثلا هم با ارسال پیام و هم رأس ساعت 12 شب
سیگنال Signalآموزش رایگان مدلسازی فرایند با BPMNبا دریافت سیگنال از یک منبع شروع می‌شود.
شرط Canditionalآموزش رایگان مدلسازی فرایند با BPMNبراساس پیش شرط‌ها آغاز می‌شود، مثلا برای درخواست‌های بالای 5 میلیون تومان
موازی چندگانه Parallel Multipleآموزش رایگان مدلسازی فرایند با BPMNبرای فرایندهایی کاربرد دارد که با رخدادهای موازی شروع می‌شود.

 

  • Intermediate یا رخداد میانی

برای مدلسازی رویدادی که در طی اجرای یک فعالیت ممکن است رخ دهد رویداد میانی استفاده می‌شود.

 

نوعنمادشرح
ساده Nonآموزش رایگان مدلسازی فرایند با BPMNتغییر حالت جریان فرایند به صورت عادی
پیام Massagesآموزش رایگان مدلسازی فرایند با BPMNوقتی در فرایند انتظار ارسال یا دریافت فرایند می‌باشد.
زمان Timerآموزش رایگان مدلسازی فرایند با BPMNاگر قرار باشد در میان فرایند اتفاق خاصی رخ دهد در زمان مشخص مثلا ساعت 12 شب
جبران خسارت Compensationآموزش رایگان مدلسازی فرایند با BPMNنشان دهنده نیاز به جبران خسارت در میان فرایند
پیوند Linkآموزش رایگان مدلسازی فرایند با BPMNدر فرایندهای پیچیده جهت ساده سازی فرایند استفاده می‌شود.
متوقف Cancelآموزش رایگان مدلسازی فرایند با BPMNفقط در زیر فرایند استفاده می‌شود و زمانی استفاده می‌شود که اتفاقی مانند پیام Cancel افتاده باشد.
سیگنال Signalآموزش رایگان مدلسازی فرایند با BPMNبرای ارسال و دریافت سیگنال بین poolها یا نمودارهای فرایندهای کسب و کار.
چندگانه Multipleآموزش رایگان مدلسازی فرایند با BPMNچندین رویداد میانی زمانی که وجود داشته باشد در میان فرایند از آن استفاده می‌کنیم.
خطا Errorآموزش رایگان مدلسازی فرایند با BPMNبیشتر در زیرفرایندها مورد استفاده قرار می‌گیرد. یعنی به دلیل یک خطا مسیر اصلی زیرفرایند، یک مسیر دیگر هم در نظر گرفته می‌شود.

 

منظور از  Catching و Throwing چیست؟

Catching به معنی دریافت و Throwing به معنی ارسال می‌باشد.

در بعضی جاها نوع‌ها به دو صورت توخالی و توپر هستند مثلا نوع پیام در رخداد میانی هم نوع پاکت خالی وجود دارد
که نمونه‌اش را قرار دادیم و هم پات توپر که داخل آن مشکی است.

هر کدام از این نوع‌ها توپر باشند به معنی ارسال می‌باشند و هر کدام که خالی باشند معنی دریافت را می‌دهند.

در جدول زیر یکی از آن‌ها را نشان می‌ذهیم بقیه هم به همین صورت می‌باشند
در تعریف فقط، ارسال کننده یا دریافت کننده بودن آن تغییر می‌کند.

نامنوع
سیگنال Signalآموزش رایگان مدلسازی فرایند با BPMN

 

  • End یا رخداد پایانی

این رخداد نشان از پایان فرایند می‌باشد.

 

نوعنمادشرح
ساده Nonآموزش رایگان مدلسازی فرایند با BPMNزمانی که نوع پایان فرایند مشخص نباشد و یا این که پایان زیرفرایند و برگشت به فرایند اصلی را نشان می‌دهد.
پیام Massagesآموزش رایگان مدلسازی فرایند با BPMNدر پایان پیامی برای شخص مورد نظر فرستاده می‌شود.
جبران خسارت Compensationآموزش رایگان مدلسازی فرایند با BPMNپایان فرایند و باید جبران خسارت فعال شود.
پیوند Linkآموزش رایگان مدلسازی فرایند با BPMNاز این طریق آن فرایند به یک pool یا فرایند دیگر ارسال می‌شود.
لغو Cancelآموزش رایگان مدلسازی فرایند با BPMNمسیری از فرایند که ناموفق بوده است.
سیگنال Signalآموزش رایگان مدلسازی فرایند با BPMNبرای ارسال و دریافت سیگنال بین poolها یا نمودارهای فرایندهای کسب و کار.
چندگانه Multipleآموزش رایگان مدلسازی فرایند با BPMNوقتی چند فعالیت موجب پایان فرایند می‌شوند.
خطا Errorآموزش رایگان مدلسازی فرایند با BPMNپایان فرایند به دلیل وجود خطا
پایان دادن Terminateآموزش رایگان مدلسازی فرایند با BPMNنشان می‌دهد که تمام فعالیت‌ها در یک فرایند به پایان رسیده‌اند.

 

آموزش رایگان مدلسازی فرایند با BPMN

 

حال باهم به بررسی Activity یا فعالیت می‌پردازیم

فعالیت‌ها، کارهایی هستند که در یک فرآیند کسب‌وکار انجام می‌شود.

 

نام نمادشرح
وظیفه Taskآموزش رایگان مدلسازی فرایند با BPMNفعالیت ساده یک عمل ساده در فرآیند را نشان می‌دهد که قابل شکست به سطوح پایین‌تر فرآیند، نمی‌باشد.
زیرفرایند Sub-processآموزش رایگان مدلسازی فرایند با BPMNزمانی که قصد داریم یک کار غیر اتمیک (تجزیه پذیر)و پیچیده را مدلسازی و آن را به کارهای کوچکتر تقسیم کنیم از Sub-Process استفاده می‌کنیم.

 

Task یا وظیفه

 

نامنمادشرح
خودکار Serviceآموزش رایگان مدلسازی فرایند با BPMNزماتی که وظیفه به صورت خودکار انجام می‌شود از وب سرویس‌ها استفاده می‌شود.
ارسال Sendآموزش رایگان مدلسازی فرایند با BPMNزمانی که یک پیام را ارسال می‌کنیم.
دریافت Receiveآموزش رایگان مدلسازی فرایند با BPMNزمانی که یک پیام را دریافت می کنیم.
نیمه خودکار Userآموزش رایگان مدلسازی فرایند با BPMNیک وظیفه به وسیله یک عامل انسانی و یک نرم افزار یا اتوماسیون انجام می‌شود.
دستی Manualآموزش رایگان مدلسازی فرایند با BPMNفقط توسط یک عامل انسانی انجام می‌شود چیز دیگری دخیل نمی‌باشد.
نقش یا قوانین کسب و کار Business Ruleآموزش رایگان مدلسازی فرایند با BPMNورودی و خروجی را در فرایند مشخص و محاسبه می‌کند.
متن یا سند Scriptآموزش رایگان مدلسازی فرایند با BPMNمتن‌های تهیه شده به زبان ماشین‌های فرایندی که در زمان اجرای وظیفه توسط ماشین خوانده و نمایش داده می‌شود.
ارجاع Referenceآموزش رایگان مدلسازی فرایند با BPMNاین نوع وظیفه به یک وظیفه دیگر ارجاع داده می‌شود.

 

Sub-process یا زیرفرایند

 

نامنمادشرح
مشمول شدن Embeddedآموزش رایگان مدلسازی فرایندمختص همان فرآیندی است که در آن استفاده شده است.
تکرار شونده Reusableآموزش با BPMNفرآیندهای تکرار شونده درون سازمان هستند. یعنی هم در مالی و هم در عملیات چنین زیرفرآیندی وجود دارد.
زیرفرایند مرجع Referenceآموزش رایگان مدلسازییک بار درسازمان در فرآیند مادر ترسیم می‌شود سایر فرآیندها باید برای استفاده از این زیر فرآیند به فرآیند مادر مراجع کنند.

 

در این بخش Gateway یا درگاه را مورد بررسی قرار خواهیم داد

درگاه‌ها مسئول کنترل چگونگی جریان یافتن فرآیندهای کسب‌وکار هستند.

 

نامنمادشرح
Exclusiveآموزش رایگان مدلسازی فرایند با BPMN or  آموزش رایگان مدلسازی فرایند با BPMNهرگاه بخواهیم از چند مسیر فقط یکی را انتخاب کنیم از این دروازه استفاده می‌کنیم.
Event-basedآموزش رایگان مدلسازی فرایند با BPMNاز این درگاه برای مدلسازی مسیرهای جایگزین مبتنی بر رویدادها استفاده می شود.
Inclusiveآموزش رایگان مدلسازی فرایند با BPMNشرایط تمامی جریان‌ها ارزیابی می‌گردد. تمامی جریان‌های دارای نتیجه مثبت پیموده خواهند شد.
Complexآموزش رایگان مدلسازی فرایند با BPMNاین دروازه مسئول رسیدگی به وضعیت‌هایی را دارد که سایر دروازه‌ها از آن پشتیبانی نمی‌کنند.
Parallelآموزش رایگان مدلسازی فرایند با BPMNاین دروازه را هنگامی به کار می‌بریم که بخواهیم چند فعالیت به

صورت موازی با هم انجام شوند.

 

همچنین می‌توانی مقاله تفاوت BPM و BPMN و BPMS چیست؟  را در اینجا مطالعه کنید!

 

ویدیو آموزش رایگان مدلسازی فرایند با BPMN

 

 

کلام پایانی

بعد از مرور مقاله آموزش رایگان مدلسازی فرایند با BPMN مطمئناً با اِلمان‌ها آشنایت کافی را پیدا کرده‌اید.

همچنین بعد از مرور مقاله بدون شک متوجه شده‌اید که این استاندارد شامل چه نمادهایی می‌باشد.

بنابراین متوجه شدیم این استاندارد دارای ورژن‌های متفاوتی می‌باشد
و دارای 4 جزء اصلی است که هر کدام از آن‌ها انواع مختلفی دارند.

 

با تشکر تیم همیار فرایند کسب و کار (HBP)

 

⇓لینک دانلود pdf مقاله⇓

لینک دانلود مخصوص اعضا

لطفا اول وارد شوید!

 

نظرت چیه!

(2 رای, میانگین: 4٫50 از 5)
Loading...   

0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

تمایل دارید در گفتگوها شرکت کنید؟
در گفتگو ها شرکت کنید.

دیدگاهتان را بنویسید